Czujnik czadu włącza się bez powodu? Fałszywy alarm czy prawdziwe zagrożenie

Czujnik czadu zaczyna piszczeć o drugiej w nocy, w domu nic nie pachnie, nikt nie ma objawów, a piec grzeje jak zwykle. Pierwsza myśl: znowu fałszywy alarm, wyciszyć i spać dalej. Druga, która powinna przyjść od razu: tlenek węgla nie ma zapachu ani koloru, więc brak zapachu niczego nie dowodzi. Poniżej wyjaśniamy, co może wywoływać alarmy bez czadu w powietrzu, jak odróżnić alarm od komunikatu o stanie samego czujnika i dlaczego fałszywy alarm może stwierdzić dopiero ktoś, kto sprawdzi sytuację.

Nie uznawaj alarmu za fałszywy na własną rękę

Traktuj każdy alarm jako prawdziwy. Brak objawów, brak zapachu, użycie aerozolu chwilę wcześniej albo ucichnięcie alarmu po przewietrzeniu nie wykluczają obecności tlenku węgla.

Państwowa Straż Pożarna zaleca w razie podejrzenia zatrucia natychmiast zapewnić dopływ świeżego powietrza, wynieść osoby z zagrożonego miejsca i wezwać służby: Pogotowie Ratunkowe pod numer 999, Straż Pożarną pod 998 albo 112. W praktyce: jeśli możesz zrobić to szybko i bezpiecznie, otwórz okna i drzwi, obudź domowników, wyjdźcie z domu i zadzwońcie pod 112. Nie wracajcie do środka, dopóki strażacy nie potwierdzą, że jest bezpiecznie.

Pełniejszą procedurę znajdziesz w artykule „Czy czujnik czadu wykryje gaz?”.

Jaki sygnał wydaje czujnik: alarm czy komunikat o stanie urządzenia

Czujnik sygnalizuje dźwiękiem zarówno wykrycie czadu, jak i swój własny stan. Kody różnią się między producentami i modelami, więc znaczenie sygnału zawsze ustal z instrukcji, uwzględniając kontrolki i wyświetlacz, jeśli czujnik je ma. Przykłady z oficjalnych materiałów:

• Ei Electronics: wykrycie tlenku węgla sygnalizują trzy długie sygnały z pauzą, powtarzane. Pojedynczy, regularnie powtarzany sygnał oznacza niski poziom naładowania baterii.
• Kidde (strona wsparcia na rynek amerykański): wykrycie tlenku węgla to cztery krótkie sygnały i pięć sekund ciszy, po czym wzór się powtarza. Popiskiwanie co około 60 sekund oznacza niski poziom baterii, a popiskiwanie co 30 sekund po siedmiu latach od pierwszego uruchomienia sygnalizuje koniec żywotności.

Nie przenoś tych wzorców na swój model. Czujnik innej marki może używać innych sygnałów, a wiele modeli ma też osobne kontrolki lub kody błędów.

Czujnik czadu piszczy co jakiś czas: baterie, koniec żywotności, usterka

Krótkie sygnały co jakiś czas to w wielu modelach komunikat samego urządzenia: niski poziom naładowania baterii, koniec żywotności albo usterka. Który z nich, ustalisz z instrukcji. Brak objawów u domowników niczego tu nie rozstrzyga, bo komunikat o stanie czujnika nie mówi, czy w powietrzu jest czad.

Dwie uwagi praktyczne:

• Czas żywotności ustala producent, a sposób jego liczenia bywa różny. U Kidde siedem lat liczy się od pierwszego uruchomienia czujnika, nie od daty produkcji, więc sama data na obudowie nie zawsze wystarcza. Zwykle mówi się o 7–10 latach, ale decyduje instrukcja Twojego modelu.
• Wyciszenie komunikatu nie naprawia czujnika. Na przykład w Ei207/208 wyciszenie błędu baterii lub sensora trwa 12 godzin, a końca żywotności 24 godziny, po czym sygnał wraca.

Jeśli czujnik zgłasza usterkę lub koniec żywotności, wymień go. Producenci podkreślają, że takie urządzenie nie jest już wiarygodne i może nie wykryć czadu.

Co może wywoływać fałszywe alarmy

Czujniki z sensorem elektrochemicznym reagują na tlenek węgla, ale nie są idealnie wybiórcze. Producenci opisują dwie grupy zakłóceń.

Substancje, na które czujnik może zareagować:

• opary benzyny, oleju napędowego, rozpuszczalników, smarów, alkoholi i organicznych płynów czyszczących (instrukcja Ei207/208),
• aerozole i produkty na bazie alkoholu, takie jak rozcieńczalniki do farb, kleje, lakier do włosów, perfumy, woda po goleniu i niektóre środki czyszczące (Kidde),
• wodór, który według instrukcji Ei207/208 może powstawać podczas niektórych czynności związanych z ładowaniem akumulatorów, a w pewnych warunkach także podczas wiązania betonu. Ta sama instrukcja podaje, że czujnik może zareagować na wodór o stężeniu 500 ppm po 10–40 minutach.

Warunki pracy urządzenia: Kidde wskazuje, że wysoka wilgotność, para i skroplona woda mogą wywoływać fałszywe alarmy. Ei podaje zakres wilgotności pracy czujnika 15–95 procent bez kondensacji.

Zwróć uwagę na jedno rozróżnienie. Jeśli alarm pojawia się podczas rozpalania w kominku, uruchamiania pieca lub podgrzewacza, to nie jest fałszywy alarm. Instrukcja Ei wprost przyznaje, że czujnik może zareagować na krótkie emisje spalin przy rozruchu urządzenia, a to znaczy, że czad rzeczywiście się pojawił. Taki alarm oznacza, że instalacja wymaga przeglądu.

Nawet gdy po alarmie przypomnisz sobie, że przed chwilą malowałeś albo używałeś aerozolu, nie wystarczy to, żeby uznać zdarzenie za pomyłkę. O tym, że alarm był fałszywy, może zdecydować dopiero sprawdzenie przez straż lub serwisanta.

Co zrobić po alarmie: kominiarz, serwis i czujnik

Nawet jeśli straż stwierdzi, że niebezpieczeństwo minęło, trzeba ustalić przyczynę. Wezwij kominiarza albo serwisanta, który sprawdzi przewody kominowe, ciąg i stan urządzenia grzewczego, a przy gazie także regulację palnika. Państwowa Straż Pożarna wymienia jako przyczyny czadu brak dopływu świeżego powietrza do urządzenia oraz zanieczyszczenie, zużycie lub złą regulację palnika gazowego.

Rozróżnij dwie rzeczy, które często się mylą. Według PSP przewody kominowe trzeba czyścić: dymowe od palenisk na paliwo stałe co najmniej raz na 3 miesiące, spalinowe od urządzeń na gaz i olej co najmniej raz na 6 miesięcy, a wentylacyjne co najmniej raz w roku. Osobno właściciel powinien przeprowadzać kontrolę okresową stanu technicznego przewodów kominowych co najmniej raz w roku.

Sam czujnik testuj zgodnie z instrukcją. Częstotliwość zależy od modelu: instrukcja Ei207/208 zaleca test raz w miesiącu i po dłuższej nieobecności, a instrukcje innych modeli mogą wymagać częstszych testów. Czujnik uszkodzony lub zużyty wymień niezależnie od wyników kontroli instalacji, ale wymiana czujnika nie zastępuje ustalenia, skąd wziął się alarm.

Czujnik czadu pokazuje 50 ppm: co to znaczy

Czujniki z wyświetlaczem pokazują stężenie w ppm, czyli częściach na milion. Norma PN-EN 50291-1 określa, po jakim czasie czujnik musi zadziałać w warunkach testowych ciągłej ekspozycji: przy 50 ppm w ciągu 60–90 minut, przy 100 ppm w ciągu 10–40 minut, a przy 300 ppm w mniej niż 3 minuty. Przy 30 ppm alarm nie powinien zadziałać przez co najmniej 120 minut. Te czasy nie opisują, ile możesz bezpiecznie przebywać w pomieszczeniu. To parametry testu czujnika, nie zalecenia zdrowotne. Szczegółowe omówienie progów znajdziesz w artykule „Czy czujnik czadu wykryje gaz?”.

Odczyt 50 ppm oznacza, że czujnik wykrył tlenek węgla na poziomie, który w warunkach testowych uruchomiłby alarm w ciągu 60–90 minut. Nie wskazuje źródła ani nie dowodzi, że ono wciąż emituje czad. Rozróżnij też bieżący pomiar od zapamiętanego maksimum: niektóre modele, na przykład Ei207/208, zapisują najwyższy poziom CO zarejestrowany po alarmie i pokazują go po naciśnięciu przycisku testowego. Instrukcja powie Ci, jak go odczytać.

Jeśli czujnik alarmuje albo pokazuje podwyższony odczyt, postępuj jak przy alarmie: opuść pomieszczenie i zadzwoń pod 112. Nie zostawaj w środku, żeby szukać podejrzanego urządzenia. Diagnostyką zajmie się później serwis.

Czego nie robić, gdy czujnik czadu alarmuje

• Nie wyciszaj alarmu i nie wyjmuj baterii, żeby mieć spokój. Sygnał zniknie, ale źródło emisji czadu może nadal istnieć. W Ei207/208 wyciszony alarm CO włącza się ponownie po około 4 minutach, jeśli czad wciąż jest obecny.
• Nie wracaj do budynku, żeby sprawdzić piec albo szukać źródła. Najpierw wyjdź i zadzwoń po pomoc.
• Nie wchodź do domu, dopóki strażacy nie potwierdzą, że jest bezpiecznie, nawet jeśli alarm ucichł.
• Nie chowaj czujnika w miejscu, gdzie nic go nie uruchomi, na przykład w zamkniętej szafce. Miejsce montażu dobierz według instrukcji; jako przykład, instrukcja Ei207/208 zaleca w pomieszczeniu z urządzeniem spalającym paliwo montaż pod sufitem w poziomej odległości 1–3 m od możliwego źródła, ale wymagania zależą od modelu i obowiązujących przepisów. Więcej w artykule „Czujnik czadu: gdzie zamontować?”.
• Nie używaj aerozoli i rozpuszczalników w pobliżu czujnika, jeśli chcesz ograniczyć ryzyko niepotrzebnych alarmów.