Kalibracja alkomatu – jak i kiedy to zrobić?

Jeśli masz alkomat i zastanawiasz się, jak go skalibrować, pierwsza ważna informacja brzmi: kalibracja alkomatu nie jest czymś, co zrobisz samodzielnie w domu. To proces wymagający specjalistycznego sprzętu i przeszkolonego technika. W tym artykule wyjaśnię, na czym dokładnie polega kalibracja alkomatu, kiedy jest konieczna, jak krok po kroku oddać urządzenie do serwisu i co zrobić, żeby jak najdłużej utrzymać jego dokładność.

• Kalibracja alkomatu to regulacja sensora i oprogramowania tak, by wyniki były zgodne z rzeczywistym stężeniem alkoholu.
• Samodzielna kalibracja w domu nie jest możliwa, bo wymaga specjalistycznego sprzętu, którego nie ma w domu.
• Alkomat należy kalibrować co 6–12 miesięcy lub co określoną liczbę pomiarów, zgodnie z zaleceniami producenta.
• Kalibrację wykonują autoryzowane serwisy, często wysyłkowo; koszt to zazwyczaj kilkadziesiąt do kilkuset złotych.
• Po kalibracji urządzenie otrzymuje certyfikat potwierdzający jego sprawność.
• Nieprawidłowe użytkowanie alkomatu (np. badanie tuż po wypiciu alkoholu) może przyspieszyć rozregulowanie lub uszkodzić sensor.

Czym jest kalibracja alkomatu i dlaczego jest konieczna

Kalibracja alkomatu, nazywana też wzorcowaniem, to proces dostrojenia sensora i oprogramowania urządzenia do wzorcowego stężenia alkoholu. W praktyce chodzi o to, żeby wynik wyświetlany na ekranie odpowiadał rzeczywistej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu.

Dlaczego sensor z czasem traci precyzję? Pod wpływem wielokrotnego użytkowania, zmian temperatury i wilgotności otoczenia, a nawet długiego bezczynnego przechowywania czujnik zaczyna lekko „dryfować”, to znaczy mierzyć z coraz większym odchyleniem od prawdziwej wartości. Alkomat, który nie był kalibrowany, może pokazywać wynik zarówno zaniżony, jak i zawyżony, a obie sytuacje są niebezpieczne. Z tego powodu producenci alkomatów określają w instrukcji obsługi zalecane okresy między kalibracjami. Warto tę informację sprawdzić, bo jest zróżnicowana w zależności od modelu.

Czy da się skalibrować alkomat w domu?

Krótka odpowiedź: nie. Jak się kalibruje alkomat w warunkach serwisowych? Technik ustawia urządzenie w tryb kalibracji za pomocą specjalnych pinów, podłącza je do stanowiska pomiarowego i przy użyciu symulatora oddechu wtłacza do sensora powietrze z precyzyjnie określonym stężeniem alkoholu. Jeśli wskazania alkomatu odbiegają od wartości wzorcowej, oprogramowanie jest korygowane. Całość powtarza się kilkukrotnie, aż wyniki będą zgodne ze wzorcem. Takiego sprzętu nie ma w domu. Samodzielna próba kalibracji bez odpowiedniego wyposażenia może nie tylko nie przynieść efektu, ale wręcz pogłębić rozkalibrowanie urządzenia. Dlatego jedyną sensowną odpowiedzią na pytanie „jak skalibrować alkomat” jest: oddać go do autoryzowanego serwisu.

Kiedy należy skalibrować alkomat

Regularna kalibracja zgodna z zaleceniami producenta

Przyjmuje się, że kalibrację alkomatu przeprowadza się co 6–12 miesięcy lub po wykonaniu od kilkuset do około 1000–1500 pomiarów, w zależności od modelu. Dokładny interwał zawsze znajdziesz w instrukcji obsługi swojego urządzenia. Niektóre alkomaty same przypominają o kalibracji, wyświetlając komunikat CAL, SER, SEN, cErr lub podobny. Gdy zobaczysz taki komunikat, nie odkładaj serwisu na później.

Sytuacje wymagające natychmiastowej kalibracji

Są też przypadki, kiedy z kalibracją nie warto czekać do planowego terminu. Warto oddać alkomat do serwisu, jeśli:

• nie piłeś alkoholu, a alkomat pokazuje wynik inny niż 0,00‰,
• wypiłeś alkohol, a urządzenie wskazuje 0,00‰,
• wyniki kilku kolejnych pomiarów wykonanych w krótkich odstępach czasu są identyczne, mimo że stężenie alkoholu powinno stopniowo spadać,
• wykonałeś pomiar tuż po wypiciu alkoholu (duże, stężone opary mogą rozkalibrować lub uszkodzić sensor),
• alkomat był długo przechowywany razem z produktami zawierającymi alkohol,
• urządzenie było przez dłuższy czas narażone na bardzo wysokie lub bardzo niskie temperatury.

Jak przebiega kalibracja alkomatu krok po kroku

Jeśli zdecydujesz się oddać alkomat do serwisu, cały proces wygląda następująco:

1. Znajdź autoryzowany serwis. Informację o autoryzowanych punktach kalibracji znajdziesz w instrukcji obsługi lub na stronie producenta alkomatu. Możesz też skorzystać z serwisów niezależnych, które dysponują odpowiednim certyfikowanym sprzętem.
2. Wyślij lub dostarcz alkomat osobiście. Większość serwisów przyjmuje urządzenia wysyłkowo. Wystarczy zapakować alkomat i nadać przesyłkę zgodnie z instrukcjami punktu serwisowego.
3. Serwis przeprowadza kalibrację. Technik sprawdza stan urządzenia, ustawia je w tryb serwisowy, testuje za pomocą wzorcowego gazu lub symulatora oddechu i wprowadza niezbędne korekty.
4. Otrzymujesz certyfikat. Po zakończeniu kalibracji dostajesz alkomat z powrotem wraz z certyfikatem potwierdzającym sprawność urządzenia i datą następnej kalibracji.

Ile trwa kalibracja alkomatu? Sama czynność techniczna trwa od kilkunastu minut do kilku godzin. Jeśli korzystasz z wysyłki, cały proces, wliczając transport w obie strony, zajmuje zazwyczaj od 2 do 5 dni roboczych. Niektóre punkty oferują kalibrację na miejscu, „od ręki”.

Ile kosztuje kalibracja alkomatu? Orientacyjne ceny zaczynają się od kilkudziesięciu złotych, a w zależności od modelu mogą sięgać kilkuset. Do tego ewentualnie doliczyć trzeba koszt wysyłki.

Jak dbać o alkomat, żeby nie tracił kalibracji przedwcześnie

Prawidłowe użytkowanie alkomatu znacząco wpływa na trwałość kalibracji i żywotność sensora. Warto przestrzegać kilku zasad:

• Odczekaj co najmniej 30 minut po wypiciu alkoholu przed wykonaniem pomiaru. Badanie zaraz po spożyciu alkoholu może uszkodzić sensor lub rozkalibrować urządzenie, bo stężone opary trafiają bezpośrednio na czujnik.
• Przed pomiarem przepłucz usta czystą wodą. To usuwa resztki jedzenia i alkoholu z jamy ustnej, które mogłyby zaburzyć wynik.
• Nie pal przed badaniem i nie wdmuchuj dymu papierosowego do ustnika. Dym niszczy sensor.
• Nie przechowuj alkomatu w samochodzie, szczególnie latem i zimą. Skrajne temperatury szybko degradują czujnik.
• Nie trzymaj alkomatu razem z produktami zawierającymi alkohol, nawet jeśli są szczelnie zamknięte.
• Regularnie wymieniaj baterie na markowe, alkaliczne. Słaba bateria może wpływać na precyzję odczytów.

Kalibracja a legalizacja alkomatu – to nie to samo

Wiele osób myli te dwa pojęcia. Kalibracja (wzorcowanie) to potwierdzenie, że urządzenie mierzy zgodnie z wzorcem, i ewentualne dostrojenie go, jeśli odbiega od normy. Legalizacja natomiast to formalne badanie potwierdzające, że urządzenie spełnia wymagania prawne, i jest obowiązkowa m.in. dla sprzętu używanego przez policję i służby. Do prywatnego użytku wymagana jest tylko regularna kalibracja, ale jej zaniedbanie sprawia, że wyniki stają się po prostu niewiarygodne.

Alkomaty, których nie można kalibrować

Na rynku dostępne są tanie urządzenia, często z Chin, wyposażone w sensory półprzewodnikowe, których producent w ogóle nie przewidział do kalibracji. Po pewnym czasie lub po przekroczeniu limitu pomiarów takie urządzenie przestaje być wiarygodne i jedynym wyjściem jest kupno nowego. To pozornie tańsze rozwiązanie, które w praktyce może okazać się droższe i mniej bezpieczne niż zakup dobrego alkomatu z sensorem elektrochemicznym, który można kalibrować przez wiele lat.

Regularnie kalibrowanego alkomatu możesz używać przez wiele lat. Alkomat bez kalibracji to urządzenie, któremu nie możesz ufać, a w sytuacjach związanych z bezpieczeństwem na drodze to nie jest ryzyko, które warto podejmować.